Cognitieve vooroordelen

De cognitieve biassen uitvergroot

24 nov 2015 Geplaatst door communicatie, management, marketing Geen reacties

Ben jij rationeel? Grote kans dat je op deze vraag een bevestigend antwoord hebt gegeven( wat an sich al een bias is). Hoewel wij geloven dat we de meeste beslissingen vanuit de ratio nemen is dit in de praktijk niet helemaal het geval. Wij hebben ruim 150 cognitieve vooroordelen die als het ware voorgeprogrammeerd zijn in ons brein.

Een groot deel van onze besluitvorming gaat op de automatische piloot om onze brein te ontlasten. Hierdoor zijn cognitieve vooroordelen ontstaan. Wij maken de dagelijkse beslissingen op een intuïtieve manier die gestoeld is op emotie. Het proces helpt ons om de dagelijkse beslissingen sneller en makkelijker te maken; we hoeven dan immers niet alle informatie in overweging te nemen.

Eén van de meest bekende uitspraken die in werkelijkheid een cognitief vooroordeel weergeeft is de struisvogel politiek. De drang om de gevolgen te ontkennen van een eerdere beslissing als die niet het gewenste en verwachte effect heeft.

Waarom je de cognitieve vooroordelen moet kennen

Als manager of leider heb je altijd te maken met biassen, die van jezelf én die van de mensen om je heen. Het (her)kennen van deze disposities helpen je situaties te doorgronden, te anticiperen op reacties tijdens verandertrajecten en je managementskills te verbeteren.

Hieronder een weergave van een aantal cognitieve biassen:

Self-serving bias

Dit is een term die je wellicht niet bekend in de oren klinkt maar het principe zal iedereen ongetwijfeld herkennen: Het is het vooroordeel waarbij we de gewoonte hebben om successen toe te schrijven aan de eigen kennis en talenten (interne attributie) en het falen op externe factoren waar wij zelf geen directe invloed op hadden (externe attributie).

Het Bandwagon effect

Deze term staat voor het aanpassen van onze eigen voorkeuren op basis van de meningen van anderen. Als iets goed verkoopt, zal onze behoefte naar dat product of dienst stijgen.

Halo effect

Een van de meest gebruikte marketingtechnieken waar zelfs beyonce over zong. Dit is de gewoonte een positieve eigenschap te associëren met alle andere zaken rondom een persoon of product.

Sociale vergelijkingseffect

Onze neiging om mensen om ons heen te verzamelen die geen bedreiging zijn voor onze eigen sterke eigenschappen om zo onze positie te zekeren. Zeker als het gaat om sollicitatieprocedures voor functies die om gelijksoortige eigenschappen vragen is het goed om waakzaam te zijn voor dit vooroordeel.

Status quo effect

Een term die voor iedereen binnen change management bekend zou moeten voorkomen. Het is namelijk de natuurlijke tegenzin die wij voelen voor veranderingen. Hierdoor worden veel beslissingen uitgesteld of maar half genomen. Wij houden de situatie liever zoals hij is, zelfs als we ons bij de huidige situatie eigenlijk heel oncomfortabel voelen.

Het placebo effect

Een prachtig staaltje self fulfilling prophecy waarbij een overtuiging of geloof ervoor zorgt dat iets werkt. Dit geldt niet alleen voor medicijnen maar werkt ook door op bijvoorbeeld de beurs.

Geloofsbias

De gewoonte om conclusies over zaken te trekken die gebaseerd worden op wat we al geloven of weten. Bijvoorbeeld; alle gorilla’s zijn apen, en alle apen zijn dieren, daarom zijn alle dieren gorilla’s.

Valse planning effect

De gewoonte om de tijd die het kost om taken te volbrengen te onderschatten.

Uitstelgedrag

Als er een keuze is tussen het heden en de toekomst, kiezen wij in de regel voor het heden en wordt een toekomstige behoefte op de lange baan geschoven.

Afleidingseffect

Een andere marketingtechniek die veel wordt toegepast. Het fenomeen waarbij doelgroepen een veranderend waardeoordeel over 2 producten hebben als er een 3e mogelijkheid wordt voorgedragen.

Maat bias

Wij geloven allemaal dat er een optimale grootte passend is voor een specifiek item. Deze maatstaf is naar onze mening universeel. Dit verklaart waarom wasmiddel fabrikanten geen geconcentreerde formules op de markt brengen en waarom de verkleinde deodorant van Rexona niet aansloeg. Of waarom we meer eten als we grotere porties aangereikt krijgen.

Wil je meer weten over de bestaande cognitieve vooroordelen waar jij dagelijks mee te maken krijgt? Je voorouders hebben die voor jou in ruim 200.000 jaar opgebouwd. We vertellen je graag alles over onze gezamenlijke ‘gewoontes’ én hoe je er zelf beter mee om kunt gaan!

Deel dit met je netwerk
Tags: , , ,