Muziek in de oren

Muziek in de oren

14 jan 2016 Geplaatst door communicatie, crossmediaal, management, marketing, offline, online, vormgeving Geen reacties

Muziek wordt gebruikt om emoties en boodschappen over te brengen op anderen of om zelf te verwerken. Oorlogen zijn met muziek begonnen, vrede is er mee gesloten; muziek heeft altijd al een centrale rol gespeeld in ons bestaan.

Zeker als je betrokken bent bij leerprocessen of de arbeidsproductiviteit van medewerkers, customer service of bij de branding van je organisatie is muziek een belangrijk instrument in je mix. Gek is het dan ook eigenlijk dat velen van ons geen inzicht hebben in de specifieke werking van muziek en de invloed die het op ons heeft.

Waarom hebben de meeste organisaties tegenwoordig muziek op de achtergrond als ze je in de wacht zetten? Je raadt het waarschijnlijk al: uit onderzoek blijkt dat je langer aan de lijn blijft als je naar muziek luistert, maar welke muziek zorgt ervoor dat je het langst (goedgehumeurd) aan de lijn blijft en waarom?

Tot op heden wordt onze muziekkeuze veelal gekleurd door de eigen smaak, dat maakt de beoordeling van muziek in de regel een instinctieve keuze (of iets wat ons door derden wordt geadviseerd die daar verstand van zouden hebben). Begrijp ons niet verkeerd, dat is een goed uitgangspunt. Wetende echter dat muziek een belangrijke rol speelt in het beslissingsproces én uiteindelijke gedrag van onze medewerkers, klanten en prospects, is het waardevol om de basiskennis -omtrent de werking van muziek- op te nemen in je eigen repertoire.

In deel 1 van dit artikel lees je daarom alles over wat muziek doet met onze hersenen en in deel 2 lees je hoe je deze elementen kunt gebruiken bij het bereiken van je doelen.

Voordat je gaat lezen welke rol muziek heeft en hoe je muziek kunt inzetten voor marketing of leerdoeleinden, is het wellicht interessant om te kijken wat er gebeurt met je geheugen als je vooraf en/of tijdens het lezen naar een muziekstuk luistert. (tip: zet het geluid tijdens het lezen op de achtergrond)

Ben je door te luisteren naar Vivaldi in staat om de onderstaande informatie beter te verwerken én te onthouden?

Wat muziek doet met onze hersenen

De psychologische werking van muziek -en hoe dat ons beïnvloed- is nog steeds niet geheel ontrafeld. Dit onderzoeksveld luistert naar de naam: cognitieve neurowetenschap van muziek en staat voor het kijken naar de cognitieve processen die plaatsvinden in de hersenen tijdens het beluisteren van muziek. Uit onderzoek is gebleken dat tijdens het luisteren naar muziek verschillende delen van onze hersenen worden geactiveerd, elk van deze hersendelen hebben hun eigen effect op de uiteindelijke waarneming van een nummer en het navolgend effect op ons. Hieronder een visuele weergave:

muziek en het brein

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Door mensen bloot te stellen aan muziek tijdens een EEG, hebben onderzoekers kunnen vaststellen welke hersenhelften er door worden beïnvloed. Hieruit bleek bijvoorbeeld dat vrolijke muziek resulteert in een verhoging van de hersenactiviteit in de rechterhersenhelft (voorzijde) terwijl verdrietige muziek juist zorgt voor een verhoging van de hersenactiviteit in de linkerhersenhelft (voorzijde). De frontale hersenactiviteit neemt tevens toe als affectieve muzikale stimuli* intensiveren.

De invloed van muziek is echter niet gelimiteerd tot een verhoging van onze hersenactiviteit. Muziek is eveneens in staat om onze emoties met betrekking tot een gebeurtenis te versterken óf te verminderen. Deze uitwerking is bovendien niet voorbehouden aan het individu; muziek kan dezelfde stemming en fysieke reactie bij verschillende mensen (lees: groepen) tegelijk oproepen.

We graven nog wat dieper in onze hersencellen…Er zijn zeven dominante psychologische mechanismen rondom muziek. Hieronder worden deze mechanismen kort weergegeven en enkele van hen bespreken we later in dit artikel uitvoeriger:

  • Hersenstam reflex
    Een reflex dat geactiveerd wordt door geluiden die onverwacht, luid, dissonant, of afwijkend van de “gewone situatie” zijn. Ons perceptueel systeem scant de omgeving continu om belangrijke veranderingen en ontwikkelingen te ontdekken. Deze reflex beïnvloed onze sensorische en motorische functies zoals de hartslag, ademhaling en bewegingen.
  • Ritmische aanpassing
    Een proces waarbij emoties worden opgewekt door muziek middels een correlatie tussen sterke externe muzikale ritmes en interne ritmes zoals de hartslag of beweging. De interne ritmes volgen de externe ritmes en kunnen zelfs leiden tot een verandering van onze stemming.
  • Evaluatieve conditionering
    Ontstaat wanneer een muzikale stimulus herhaaldelijk
    plaatsvindt in combinatie met een specifieke emotie die wordt opgeroepen door een andere stimulus, bijvoorbeeld een gebeurtenis. Door de herhaling ontstaat er in de hersenen een connectie tussen de muzikale stimulus en de emotie.
  • Emotionele besmetting
    Het kopiëren van de emotionele expressie in muziek naar de eigen stemming.
  • Beeldtaal
    Het visualiseren van interne beelden (vanuit de herinnering en associaties) die passen bij de muziek.
  • Persoonlijk geheugen
    Het proces waarbij de muzikale stimulus refereert naar een herinnering uit het verleden waardoor emoties worden opgeroepen die daarmee verbonden zijn (schat, ze spelen ons nummer!)
  • Muzikale verwachtingen
    Als luisteraar hebben wij bepaalde verwachtingen en wanneer een ritme die verwachtingen overtreft, waarmaakt of daarin tekort schiet, resulteert dit in een bepaalde emotie. Deze verwachtingen zijn zeer subjectief en hangen o.a. samen met de aanwezige kennis van muziek.

Het ritme

Een ritme heeft invloed op onze reacties en bestaat uit twee met elkaar verweven processen:

1. Het waarnemen van een ritme en;
2. De lichamelijke reactie op het ritme (hersenstam reflex)

Wij worden gedurende de dag en nacht continu door ritmes beïnvloed. Denk bijvoorbeeld aan het behouden van je hartslag tijdens het slapen, lopen en ademhalen. Muziek heeft door onze natuurlijke ritmische aanpassing invloed op verschillende – door ritme bepaalde- lichamelijke processen. Het lichaam neemt op natuurlijke wijze het ritme van de muziek over en reageert daarbij positief op muziek met wiskundige patronen. Zo zorgt uptempo muziek voor een versnelling van de hartslag, bloeddruk én ademhaling terwijl klassieke muziek uit de barok tijd juist zorgt voor een verlaging daarvan.

De natuurlijke reactie op het ritme komt bovendien met twee interessante neveneffecten:
Als voorbeeld hierboven gebruikten wij muziek van Vivaldi uit de barok periode. Dergelijke muziekstukken kennen een patroon van rond de 60 slagen per minuut. De 60 slagen per minuut zorgen ervoor dat zowel onze linker-, als rechterhersenhelft geactiveerd worden. Ons lichaam komt hierdoor vervolgens in een ontspannen en alerte staat. De activatie van beide hersenhelften zorgt ervoor dat je leercapaciteit en retentievermogen (het vermogen om informatie te onthouden) worden gemaximaliseerd.

Volgens sommige wetenschappers kan je leercapaciteit tot 5x verdubbeld worden door naar muziek met 60 slagen per minuut te luisteren tijdens én voorafgaand aan het leren. Er is zelfs een wetenschapper die heeft bewezen dat buitenlandse talen geleerd kunnen worden met een efficiëntie van rond de 90% in slechts 30 dagen met behulp van deze methodiek. De wetenschapper toonde eveneens aan dat door het gebruik van muziek de informatie wordt opgeslagen in het actieve geheugen en je bijna alle informatie onthoudt, zelfs als je vervolgens een aantal jaar niet meer naar het lesmateriaal omkijkt.

Muziek en perceptie

Muziek heeft zo haar effect op onze waarneming en kan onze perceptie onbewust kleuren. Uit experimenten blijkt dat de toonaard van de muziek (vrolijk of neerslachtig bijvoorbeeld) mede bepalend is voor de manier waarop wij een beeld interpreteren. Zo wordt een neutraal gezicht sneller als vrolijk beoordeeld als iemand net naar een vrolijk nummer heeft geluisterd. De verklaring hiervoor is dat het interne beeld (de associaties die onze hersenen creëren bij muziek) wat wij vormen cross-modaal is, hierdoor wordt het makkelijker overgenomen van het ene sensorische systeem naar het andere.

Een ander voorbeeld is die van de excessieve herhaling (3 of 4 keer dezelfde melodie of harmonische progressie). Herhaling zorgt er voor dat onze hersenen een soort sluimerstaat in gaan, waardoor we de boodschap wel ontvangen maar anders verwerken. Dit is een reden waarom leuzen worden gebruikt tijdens demonstraties en mensen vaak worden blootgesteld aan bepaalde meningen omtrent ethische kwesties onder begeleiding van repetitieve muziek (een vorm van framing).

Muziek en herinneringen

Verschillende studies hebben aangetoond dat er een link is tussen ons geheugen en muziek. De taalassociaties die wij hebben bij muziek creëren emoties. Je hersenen linken de muziek aan gelukkige (en ongelukkige) herinneringen die vervolgens bijpassende emoties oproepen (vandaar dat we nooit meer afkomen van die kerstnummers 😉 ). Ook blijkt uit studies dat de sterkste herinneringen veelal ontstaan rond je tweede formatieve periode (17-25 jaar).

Muziek en emotie

Muziek heeft zoals eerder besproken een direct effect op je stemming en de emoties die je tijdens het luisteren ervaart. Zo is bewezen dat wij ons niet beter gaan voelen als we luisteren naar droevige muziek en zelfs als we in een vrolijke stemming verkeren heeft droevige muziek een ‘downer’ effect. Treurige muziek is dus fantastisch om in te zwelgen, maar minder geschikt om jezelf of anderen mee te motiveren.

De belangrijkste elementen van muziek en hun effect op ons zijn weergegeven in het onderstaande schema (let op: simplistische weergave):

muzikale elementen en hun effect op de emotie

Lees hier deel 2: Waar let je op bij het kiezen van muziek in een zakelijke context?

*Affectieve stimuli: Prikkels die emoties oproepen

Deel dit met je netwerk
Tags: , , , ,